A co jeśli największym zagrożeniem współczesnego świata jest swoista „wiara w nic”? Takie celowe odrzucenie autorytetów, tradycji, dogmatów, oraz idąc za Leszkiem Kołakowskim, wychowania. Ów nihilizm będzie miał dzisiaj różne oblicza, trudno będzie go zdefiniować, zamknąć w ramach i kategoriach. Będzie prawdziwym amalgamatem znaczeń i pojęć zarówno konkretnych jak i absurdalnych. Współczesny nihilista będzie próbował, niczym fałszywy Prometeusz, uwolnić się z okowów moralności. Efektem jego działań będzie zniszczenie, śmierć i czysty chaos. Z czymś Wam się to kojarzy?
Nihilizm rosyjski w XIX wieku zaczął się „szlachetnie” od odrzucenia autorytetów i pochwały rozumu. Szybko jednak stał się nośnikiem terroru i strachu… Wydaje się to być niebezpiecznie bliskie temu co dostrzegamy obecnie. Może zjawiska typu NVE, TCC, 764 czy „sinister larping” są uwspółcześnioną wersją tego dziewiętnastowiecznego nihilizmu? Przeniesionego tylko w realia smartfonów i social media. Kolportowane przez tiktoki i telegramy. W XIX wieku tego nie znali. Ale mimo wszystko myśleli podobnie. Uważam, że mimo że w dziejach zmieniają się dekoracje, moda i gadżety, pewne zjawiska są cykliczne i wracają niczym „niechciana pora roku” – nieuniknienie.
Możliwe, że największym wyzwaniem przed jakim staniemy jako ludzie żyjący w „post- postmodernizmie” będzie przezwyciężenie tegoż nihilizmu. Nie wiem jak tego dokonamy, bo „dobre rady” Nietzschego typu Umwertung czy koncepcja „nadczłowieka” zostały już „przetestowane” i nic dobrego światu i ludzkości nie przyniosły. Może potrzebny jest nam jakiś „powrót do źródeł” lub inna forma odbudowy zarówno autorytetów jak i wspólnoty. Postępująca polaryzacja temu nie sprzyja. Wierzę (!) jednak,, że znajdziemy właściwą drogę i – parafrazując Dylana Thomasa – „nie wejdziemy łagodnie do tej dobrej nocy”.
Obraz: Paweł Merwart – „Nihilistka”, olej na płótnie, 1882.
